वेंगुर्ला नगरपरिषदेचे पहिले लोकनियुक्त माजी नगराध्यक्ष, ‘कृषी पंडित’ शिवाजीराव रमाकांत (शिवाजीदादा) कुबल यांचे वयाच्या ८७ व्या वर्षी निधन; अभ्यासू, लोकाभिमुख नेतृत्व हरपल्याची भावना.
सावंतवाडी दि.२४ जुलै (अभिमन्यू लोंढे)
सिंधुदुर्ग जिल्ह्याच्या राजकीय, सामाजिक आणि कृषी क्षितिजावरील एक मार्गदर्शक दीपस्तंभ काळाच्या पडद्याआड गेला आहे. वेंगुर्ला नगरपरिषदेचे पहिले लोकनियुक्त माजी नगराध्यक्ष, ज्येष्ठ नेते आणि ‘कृषी पंडित’ शिवाजीराव रमाकांत (शिवाजीदादा) कुबल यांचे वयाच्या ८७ व्या वर्षी वृद्धापकाळाने निधन झाले. त्यांच्या जाण्याने संपूर्ण कोकणाने एक अभ्यासू, खंबीर आणि लोकभिमुख नेतृत्व गमावले आहे.
तरुण वयात नेतृत्वाचा आदर्श आणि नगरविकास:
शिवाजीदादांनी अत्यंत तरुण वयात, म्हणजेच वयाच्या अवघ्या २६ व्या वर्षी वेंगुर्ला नगरपालिकेचे पहिले लोकनियुक्त नगराध्यक्ष होण्याचा बहुमान मिळवला. आपल्या कार्यकाळात त्यांनी वेंगुर्ला शहराच्या सर्वांगीण विकासाचा भक्कम पाया रचला. त्यांच्याच दूरदृष्टीतून आणि समर्थ नेतृत्वामुळे उत्कृष्ट स्वच्छतेसाठी वेंगुर्ला नगरपालिकेला राज्यस्तरीय पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले होते. प्रशासनावरील मजबूत पकड आणि लोकांच्या प्रश्नांची जाण यामुळे त्यांनी अल्पावधीतच जनमानसात स्वतःचे अढळ स्थान निर्माण केले.
राजकीय मुत्सद्दीपणा आणि मूल्यांची जपणूक:
राजकारणात शिवाजीदादांना मानणारा मोठा वर्ग होता. राष्ट्रवादी काँग्रेसचे सर्वेसर्वा शरद पवार यांचे ते अत्यंत निकटवर्तीय मानले जात. मात्र, राजकारणातील उंचावलेला आलेख असूनही त्यांनी कधीही श्रेयासाठी धडपड केली नाही किंवा आत्मकेंद्रित राजकारण केले नाही.
शरद पवार यांचा सिंधुदुर्ग दौरा असताना शिवाजीदादा कधीही व्यासपीठावर वा त्यांच्या आसपास गर्दीत दिसले नाहीत; ते सभास्थळी दूर उभे राहून भाषण ऐकत असत. शरद पवारसुद्धा तितक्याच आदराने त्यांचा मंचावरून नामोल्लेख करत. स्वतःच्या खिशातून पैसे खर्च करून निष्काम भावनेने समाजकारण आणि राजकारण करण्याच्या त्या सुवर्णकाळाचे शिवाजीदादा सच्चे प्रतीक होते.
कृषी क्षेत्रातील ‘प्रयोगशील ऋषी’:
राजकारणासोबतच शिवाजीदादांचा खरा ध्यास निसर्ग आणि शेतीशी जोडलेला होता. कोकणातील कृषी विकास, बागायत क्षेत्र आणि फलोत्पादन (Horticulture) यांमध्ये त्यांनी नाविन्यपूर्ण प्रयोग केले. कोकणी मातीत शेतीचा विकास कसा साधावा, याचा वस्तुपाठच त्यांनी आपल्या प्रयोगांतून घालून दिला.
शेती क्षेत्रातील या अतुलनीय योगदानाची दखल घेऊन महाराष्ट्र शासनाने त्यांना ‘कृषी पंडित’, ‘कृषिभूषण’ आणि ‘कृषिरत्न’ यांसारख्या प्रतिष्ठित पुरस्कारांनी सन्मानित केले. याशिवाय, दापोली कोकण कृषी विद्यापीठाचे ते तब्बल १५ ते २० वर्षे सिनेट सदस्य होते, तसेच वेंगुर्ल्यातील होमिओपॅथीक मेडिकल कॉलेजच्या स्थानिक संचालक मंडळावरही त्यांनी प्रदीर्घ काळ काम केले.
’वेंगुर्ला रत्न’ आणि सामाजिक योगदान:
सामाजिक, सांस्कृतिक आणि राजकीय क्षेत्रातील निस्वार्थी सेवेमुळे वेंगुर्लावासीयांनी त्यांना ‘वेंगुर्ला रत्न’ ही सार्थ पदवी देऊन सन्मानित केले होते. राजकीय मतभेदांच्या पलीकडे जाऊन सर्वांना सोबत घेऊन जाण्याचा त्यांचा स्वभाव होता.
शब्दातीत भेटीची आठवण…
अगदी तीन दिवसांपूर्वीच, म्हणजे सोमवारी २० जुलै रोजी शिवाजीदादांना त्यांच्या निवासस्थानी भेटण्याचा योग आला होता. त्यांचे निकटवर्तीय सचिन वालावलकर यांच्या माध्यमातून ही भेट झाली. वयोमानामुळे ते शय्याग्रस्त होते, आवाज स्पष्ट येत नव्हता; तरीही क्षीण आवाजात त्यांनी आपुलकीने विचारपूस केली. ती भेट अखेरची ठरेल, असा विचारही मनाला शिवला नव्हता. गुरुवारी सायंकाळी त्यांच्या देवाज्ञा झाल्याची बातमी आली आणि मन सुन्न झाले.
अमर राहील योगदान:
शिवाजीदादांच्या निधनाने सिंधुदुर्ग जिल्ह्याने लोकांच्या सुख-दुःखात धावून जाणारा एक खंबीर पालक गमावला आहे. त्यांनी कृषी क्षेत्रात दिलेले भरीव योगदान आणि नगरविकासाचा दृष्टिकोन कोकणाच्या इतिहासात नेहमीच सुवर्णअक्षरांनी स्मरणात राहील.
ईश्वर त्यांच्या आत्म्यास सद्गती प्रदान करो, हीच संपूर्ण कोकणवासियांकडून भावपूर्ण श्रद्धांजली!
